درخت زندگی

اثر : الکساندر دپلا
تاریخ انتشار : 24 می 2011
ناشر : Lakeshore Records
اغلب کسانیکه فیلم آخر ترنس مالیک را دیدهاند اذعان دارند که این یکی از بهترین فیلمهای سال 2011 و فیلمی متفاوت و عجیبوغریب است که انگار از دنیایی دیگر به همهی اتفاقات، روابط، احساسات،, عواطف و هر آنچه که در زندگی روزمرهی ما انسانها بر روی زمین وجود دارد، مینگرد. قابهای فیلم آنقدر متفاوت و تأثیرگذار هست که برای ماندگاری نیازی به موسیقی نداشته باشد اما مالیک بدون توجه به این امر، حاشیهی صوتی درخشانی برای فیلمش در نظر گرفته و درخت زندگی را از منظر موسیقی هم به یکی از مهمترین اتفاقات سینمایی سال 2011 تبدیل کرده است.
ترنس مالیک، کارگردان کهنهکار و متفاوت آمریکایی، یکی از آن معدود کارگردانهای مهم سینمای امروز دنیاست که امضای خود را بر روی کارهایش دارد و نگاهش به سینما منحصر به فرد است. از این رو اگر شما طرفدار پروپا قرص او باشید، هیچ ترکیب تصویر و صدایی را با آنچه در فیلمهای او میبینید عوض نخواهید کرد. او فیلمساز بسیار کمکار و گزیدهکاریست که در تمام دوران کاریاش تنها 5 فیلم ساخته و همین امر هواداران سینمای او را همیشه در عطش آثار جدید مالیک نگه داشته و از او شمایلی مرموز و اسطورهای در سینمای امروز دنیا ساخته است. آخرین کار او با نام درخت زندگی یکجور وصیتنامه است برای فیلمسازی از نسل بزرگان که پس از فتح جشنوارهی کن و چندین و چند جایزهی کوچک و بزرگ دیگر، به یکی از امیدهای اصلی اسکار امسال هم تبدیل شده است.
موسیقیای که در فیلم درخت زندگی شنیده میشود و هواداران بسیاری هم پیدا کرده است، در واقع مجموعهایست انتخابی از آثار به یادماندنی و درخشان بعضی از مهمترین موسیقیدانهای کلاسیک همچون باخ، اسمتانا، گورکی، مالر، تاونر، پرایزنر، برامز، کوپرین، رسپیگی، بریلو و... که متأسفانه در مجموعهی ساندترک اریژینال منتشر شده برای فیلم اثری از آنها نیست و این مسأله باعث عصبانیت و سرخوردگی شدید دوستداران این فیلم شده است. در واقع آلبوم منتشر شده بهعنوان ساندترک اریژینال و رسمی فیلم درخت زندگی تنها شامل 13 قطعهایست که الکساندر دپلا برای فیلم ساخته و کلا شاید 10 دقیقه از حاشیهی صوتی فیلم را هم در بر نگیرد. این داستان به گونهای هم برای فیلم و هم برای الکساندر دپلا که یکی از مهمترین و با استعدادترین سازندگان موسیقی فیلم در سالهای اخیر بوده، به یکجورتبلیغ منفی تبدیل شده است.
با تمام این حرفها، آلبوم 13 قطعه ای دپلا برای درخت زندگی هم همچون دیگر موسیقیهایی که برای فیلمهای متفکرانهای مانند مورد عجیب بنجامین باتن و تولد ساخته- البته نه به قوت آنها- اثر درخور و قابل ملاحظهایست. قطعاتی که برای مادر، پدر و بروز زندگی در بستر زمان نوشته شده است. در واقع، این یک مجموعهموسیقی متن در سبک نیوایج است با نواهای نه چندان پرحجم اما دلهرهآور پسزمینه و ملودیهای مینیمالیستی کودکانه و غمگین پیانو که قرار است با تصاویر ماورائی و رستاخیزی فیلم در روایت اتفاقات سادهی زندگی یک خانوادهی معمولی آمریکایی در حدود 40 سال پیش و در بستر مرگ و زندگی و هستی و عدم همراه شود که میتوان گفت چندان در رسیدن به این هدف موفق عمل نمیکند. در واقع قطعات این مجموعه به غیر از یکی دو تا از آنها همچون-رودخانه کودکی و مادرانگی به خودی خود و فارغ از همراهی با تصاویر فیلم اعتباری کسب نمیکنند و موجودیت مجموعه بسیار به تصاویر فیلم درخت زندگی وابسته است.
در انتها بار دیگر باید گفت که انتشار این مجموعه به عنوان ساندترک فیلم درخت زندگی، با وجود همهی ارزشها و قوتهایش، کار چندان هوشیارانهای نبوده و توقعات بسیاری را برآورده نکرده است. این آلبوم نه بهترین کار دپلاست و نه در حد موسیقی متن فیلم مهم و مطرحی همچون درخت زندگی. این، نوایی نیست که لایق همراهی با تصاویر وصیتنامهی یکی از مهمترین فیلمسازان 3 دههی اخیر سینمای دنیا باشد.

هومان فرزاد يگانه
