نوتبوک

نویسنده : ژوزه ساراماگو
مترجم : مینو مشیری
تعداد صفحه : 344 صفحه
قیمت : 10000 تومان
انتشارات : ثالث
هر نویسندهی بزرگی قبل از بزرگ شدناش آثار بسیاری خلق میکند و با پیشرفت در کارش رفتهرفته اسمورسمی برای خود دستوپا میکند و جایگاهی. دریافت جایزههای معتبر بینالمللی اما از این نویسندهیِ حالا دیگر بزرگ، یک برند میسازد. یک سوژهی کنجکاوی برانگیز. خوانندگان پیگیرِ نویسندهی بزرگ، علاقهمندند بدانند در سَر نویسندهی محبوبشان چه میگذرد. نظرش دربارهی مسائل جهانی چیست؟ عادتهای روزمرهاش چیست؟ و حتی در زندگی خصوصیاش با چه کسانی حشرونشر دارد؟ ژوزه ساراماگو یکی از این نویسندگان بزرگ است (یا بهتر است بگوییم بود) که به واسطهی رمانِ جهانگیرش، کوری و کسب جایزهی نوبلِ ادبیات حائز ویژگیهای یاد شده است و نوت بوک مجموعهنوشتههای ساراماگوست که در قالب وبلاگی از سپتامبر 2008 تا اوت 2009 منتشر شده.نوشتههای روزانه مشتمل بر نظرات ساراماگو پیرامونِ اتفاقاتی که ذهنش به شکل روزمره درگیر آنهاست.یعنی درست همان چیزی که خوانندهی علاقهمند و پیگیری به دنبال آن است.
از دو منظر میتوان به این کتاب نگریست:
اول؛ اگر از طرفدارن ساراماگو و نوع نگاه و طرز فکرش باشید به احتمال قوی از کتاب لذت خواهید برد. ساراماگو در نوت بوک دربارهی همه چیز نظر میدهد و از جایگاه پیری دانا به تحلیل مسائل مختلف سیاسی و اجتماعی می پردازد. نوت بوک نشان میدهد مردی که در رمانهایش نگاهی تلخ به جامعهی بشری دارد در واقعیت چگونه به دنیا مینگرد. نویسندهای معترض که تحمل ناملایمات جهانیسازی را ندارد ؛ نمی تواند بپذیرد جرج بوش دنیا را به جایی نااَمن تبدیل کند؛ عصبانیست که سازمان امنیت آمریکا به خود اجازه میدهد بیدلیل تمام اسناد همراه هر ساکن آمریکای جنوبی را ضبط کند و... از آنسو نیز عشقاش را نثار لیسبون میکند، شهری که دوستش دارد، از سیروسفرش در برزیل میگوید، از ساعت جیبی که از دوستی هدیه گرفته، از رابطهی طلاق و کتابخانههای شخصی، کتابی که به تازگی خواننده، شعری که برای کریسمس نوشته و تمام چیزهایی که کسی میتواند در وبلاگش و برای خوانندههای روزانهاش بنویسد.صبور هم اگر باشید مثل رمانهایش کُلی جملات قصار گیرتان می آید. حتی برای علاقهمندان به مباحث پستمدرنیستی هم چیزهایی در کتاب پیدا میشود: ساراماگو در پُست 6 ژوئیه ی 2009 اش جواب نقدی که بر نوشتههای وبلاگیاش شده است را میدهد.در واقع برای آنچه به شکل مجازی نوشته شده نقدی مکتوب نوشته می شود و سپس جواب نقد به شکل مجازی داده شده و حالا ما آن جواب را به شکل مکتوب میخوانیم!
دوم؛ اما اگر مثل نگارنده چندان علاقهای به آثار ساراماگو ندارید، اگر نه نثر جادویی استاد جذبتان میکند و نه جهانبینیاش، اگر ترجیح میدهید یک بار دیگر کتابی از همینگوی بخوانید یا اثر جدیدی از جی. جی. بالارد تا وقتتان را با ساراماگو تلف کنید، نوت بوک کتابی نیست که به درد شما بخورد. خیلی زود نگاه این کمونیستِ پیر به دنیا توی ذوقتان خواهد زد که هنوز توی دنیای سیسال قبل زندگی میکند و تصورش از یک چپِ مبارز با پا بهسن گذاشتناش، کهنهوکهنهتر شده.حرص خواهید خورد که نویسندهی بزرگ چطور فرق بین عرفگرایی ایتالیایی و جمهوریخواهی آمریکایی درک نمیکند یا نمیفهمد چرا اکثر رؤسای جمهور آمریکا آدمهای کوچکی هستند که لقمههایی بزرگتر دهانشان بر میدارند...
شگفتانگیزی دنیای رمانها به این است که دنیا را از آن چیزی که هست بزرگتر و جذابتر نشان میدهند و بدی یادداشتهای روزانه این است که دنیا را به اندازهی فهم نویسنده کوچک میکنند. به هر حال همه که کامو یا ویرجینیا ولف نیستند!

حسين جوانی

