هزارکتاب: دو جلد نخست از مجموعهی
داستان کوتاه در ایران بهقلم حسین پاینده منتشر شد.
پاینده در ادامهی پژوهشها و تألیفهایش در حوزهی نقد ادبی، از دورهی پنججلدی
داستان کوتاه در ایران، دو مجلد را با عنوانهای
داستان کوتاه در ایران؛ داستانهای رئالیستی و ناتورالیستی و
داستان کوتاه در ایران؛ داستانهای مدرن منتشر کرده است.
نویسنده در مقدمهی جلد نخست این مجموعه آورده است كه این کتاب با هدف بهدستدادن شناختی از جریانها، سبکها، مضامین و تکنیکهای داستان کوتاه ایران در پرتوی نظریه و نقد ادبی نوشته شده است و اساسا رهیافت تاریخی ندارد؛ از همینرو اشارههای تاریخی در این آثار بسیار معدود است؛ زیرا به اعتقاد او، این آثار تلاشی برای تاریخنگاری نیست.
پاینده در بخشی از مقدمهاش مینویسد: «منتقد داستان کوتاه کسی نیست که استنباطهای غیرمدلل یا پسندهای شخصی خود، یا اشکالات و نقصانهای داستانها را فهرست میکند. نقد محل استدلال و برهان و احتجاج است؛ نهجای اظهارنظرات دلبخواهانه؛ هم از اینرو نقد داستان کوتاه و شناخت نقادانهی سیر تحولات آن مستلزم آشنایی با- استناد به- نظریههای داستان کوتاه است. خواندن بسیاری از مطالبی که در نقد داستان در کشور ما نوشته میشود، حکایت از این دارد که بسیاری کسان داستان کوتاه را بهسادگی داستانی میدانند که «کوتاه» است. این دیدگاه تقلیلگرا ویژگیهای داستان کوتاه را بهکلی نادید میگیرد و دو ژانر متمایز داستان کوتاه و رمان را از همهی جهات یکسان میپندارد؛ الا این که یکی مختصر است و دیگری مفصل.»
او در ادامه، دلیل نازل بودن سطح نقد داستان در ایران را بههمین دیدگاه تقیلگرایانه مربوط میداند؛ از اینرو در اثر تألیفیاش دربارهی داستان کوتاه در ایران با تأکید بر ضرورت شناخت شالودههای نظری داستان کوتاه بهعنوان پیششرط، نقد نظریههای این ژانر را معرفی میکند و از سویی نظریهها را در نقد عملی گزیدهای از شاخصترین و صناعتمندترین داستانهای کوتاه نوشتهشده بهقلم جمعی از داستاننویسان ایران بهکار میبرد.
او توضیح میدهد که در این اثر ضمن آوردن داستانهای متمایز از نویسندگان صاحبنام و تأثیرگذار، خواننده را با نویسندگان کمتر شناختهشده اما صاحب سبک و توانمند آشنا میکند.
عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی در مقدمهی جلد دوم كتابش از داستاننویسان و مدرسان داستان کوتاه و محققانی که نسبت بهشعر اظهار بیعلاقگی میکنند، حیرت میکند؛ زیرا معتقد است که توفیق داستان کوتاه مدیون شعر کلاسیک، بهویژه شعر غناییست و با انتقاد از نشناختن نظریههای داستان کوتاه در ایران، توضیح میدهد که این مسأله موجد دیدگاه نادرستیست که مطابق با آن، شعر و داستان دو حوزهی نامرتبط و حتا متباین در مطالعات ادبی تلقی میشود.
او اعتقاد دارد كه داستان کوتاه بهطور عام و و داستان کوتاه مدرن بهطور خاص بیشترین قرابت را با شعر دارد؛ نه با رمان، و از همینروست که در این اثرش نظریههای داستان کوتاه غنایی (شعرگونه) را بهتفصیل معرفی میکند و با نقد مشروح چندین داستان مدرن و همچنین داستانهای متعددی که متن کاملشان در کتاب نیامده، استدلال کرده است که داستان مدرن کوتاه ایرانی صبغهای شعری دارد و نوشتن داستان شاعرانه جزو تواناییهای ذاتی یا کهنالگوهای داستان ایرانیست و سرانجام تأکید میکند كه شناخت ادبیات کلاسیک و پیوند زدن غنایینویسی با مسائل جامعهی معاصر ایرانی پیششرطهای ضروری برای دستیابی داستان کوتاه ایران بهجایگاه شایستهاش در عرصهی بینالمللی است.
داستان کوتاه در ایران؛ داستانهای رئالیستی و ناتورالیستی و
داستان کوتاه در ایران؛ داستانهای مدرن بهترتیب در 583 و 527 صفحه و شمارگان 2200 نسخه با قیمت 12500 و 11500 تومان از سوی انتشارات
نیلوفر منتشر شدهاند.
پیشتر بهقلم حسین پاینده، كتابهای
رمان پسامدرن و فیلم،
نقد ادبی و دموكراسی؛ جستارهایی در نظریه و نقد ادبی جدید،
نقد ادبی و مطالعات فرهنگی؛ قرائتی نقادانه از آگهیهای تجاری در تلویزیون ایران،
گفتمان نقد؛ مقالاتی در نقد ادبی ایران و
درآمدی بر ادبیات تألیف شده است. او همچنین كتابهای
نظریههای رمان؛ از رئالیسم تا پسامدرنیسم اثر ایان وات و دیوید لاج،
مطالعات فرهنگی دربارهی فرهنگ عامه اثر جان استوری،
اندیشهی یونگ نوشتهی ریچارد بیلسكر و
مدرنیسم و پسامدرنیسم در رمان اثر براین مكهیل و لیندا هاچن را ترجمه كرده است.
منبع: ایسنا