سرزمین گوجههای سبز

نویسنده : هرتا مولر
مترجم : غلامحسین میرزاصالح
نوبت چاپ : سوم 1388
قیمت : 3200 تومان
انتشارات : مازیار
رمانهایی هستند که مانند باتلاق انسان را بهخود میکشانند، زمین گیرش میکنند و مدتها مثل خوره به جانش میافتند. رمان سرزمین گوجههای سبز هم چیزی از این نوع رمانها کم ندارد. هرتا مولر در این رمان داستان زندگی چهار دانشجو را روایت میکند که به شهر آمدهاند تا درس بخوانند و به ولایت خود برگردند. دوره، دورهی دیکتاتوری چائوشسکو است در رومانی و ماجراها را دختری برای ما نقل میکند. در حکومت همین چائوشسکوست که دانشجویان به فقر و بدبختی دچار میشوند و بهسوی مرگ قدم برمیدارند. دانشجو و شهروند در حکومت تحت ریاست چائوشسکو یک آرزو بیشتر ندارد و آن این است که: دیکتاتور فقط بمیرد.
رهایی و آزادی برای مردمان رومانی در این است که از خواب برخیزند و بشنوند که دیگر دیکتاتور نیست. هرتا مولر در رمانش از زبانی استفاده کرده که در کشورها و حکومتهای دیکتاتورزده رایج است و به هیچوجه امرغریبی نیست. او از زبان استعاره استفاده کرده است و کلمات در رمان او معنای دیگری دارند. گوجههای سبز مرگ و وحشت را بهخاطر میآورد. در سرزمینی که هرتا مولر روایتش میکند کم نیستند مردمانی که با لذت گوجههای سبز میخورند. در این سرزمین حتی شیوهی نوشتاری هم بین دانشجویان کمی متفاوت است. قرار بر این است که اگر کسی جانش در خطر بود در پایان جملهاش ویرگول بگذارد. نام اصلی رمان در زبان آلمانی قلب حیوانی است. اما در انگلیسی شده؛ سرزمین گوجههای سبز که با زبان و فضای رمان همخوانی عجیبی دارد. مولر صحنههای دردناکی از ناکامی و دلهره و تحقیر و مرگ نسلی از جوانان رومانی را روایت کرده که برای خلاصی از وضع موجود چارهای جز گریختن ندارند. اما تصمیم به فرار همان و سر از دست دادن همان. مردمانی که مولر از آنها حرف زده نه میتوانند دست به تغییری بزنند و نه میتوانند از آن وضع فرار کنند. نوعی جبر و زورگویی در سرنوشت تکتک قهرمانهای هرتا مولر تنیده شده است.
عنوان مطلب، تکهای از شعر احمد شاملو است

عليرضا غلامی

